Islahat (Yenileşme) Hareketleri

Tanım: Osmanlı Devleti'nin Avrupa'nın gerisinde kaldığını fark ederek devleti güçlendirmek için yaptığı düzenlemeler.

Genel Özellikler:

• 17. Yüzyıl: Geçici ve yüzeysel ıslahatlar (örneğin: Köprülü Ailesi).

• 18. Yüzyıl: Avrupa'dan etkilenerek köklü değişimler başladı.

Lale Devri (1718-1730)

Önemli Yenilikler:
✔ İlk elçilikler açıldı (Avrupa'yı tanımak için).
✔ Matbaa kuruldu (İbrahim Müteferrika ve Said Efendi).
✔ Çiçek aşısı uygulandı (ilk sağlık yeniliği).
✔ İtfaiye teşkilatı kuruldu (Yeniçerilerden ayrı).
✔ Fabrikalar açıldı (kağıt, kumaş).

Sonuç:

• Batılılaşmanın ilk adımları atıldı.

• Patrona Halil İsyanı ile sona erdi (yeniliklere karşı tepki).

III. Selim Dönemi (Nizam-ı Cedid)

Yenilikler:

• Nizam-ı Cedid Ordusu: Avrupa tarzında modern ordu.

• Daimi elçilikler (Paris, Londra).

• Fransızca resmi yabancı dil oldu.

• Devlet matbaası kuruldu.

Sonuç:

• Kabakçı Mustafa İsyanı ile tahttan indirildi (yeniliklere direniş).

II. Mahmut Dönemi (1808-1839)

Radikal Yenilikler:
✔ Sened-i İttifak (1808): İlk kez padişah, ayanlarla anlaşma yaptı (demokratik adım).
✔ Yeniçeri Ocağı kaldırıldı (1826): Yerine Asakir-i Mansure-i Muhammediye kuruldu.
✔ İlk nüfus sayımı (sadece erkekler).
✔ İlk resmi gazete (Takvim-i Vakayi).
✔ Kıyafet devrimi: Memurlara pantolon, fes zorunluluğu.

Önemli: Bu dönemde merkezi yönetim güçlendirildi.

Tanzimat Dönemi (1839-1876)

Tanzimat Fermanı (1839):

• Tüm vatandaşlar can, mal, namus güvencesi altında.

• Vergi adaleti (gelire göre).

• Askerlik vatan görevi haline geldi.

Islahat Fermanı (1856):

• Azınlıklara eşit haklar verildi (Avrupa baskısıyla).

Sonuç:

• Hukukta eşitlik sağlandı ancak azınlık isyanları durmadı.

19. Yüzyılda Diğer Yenilikler

İletişim:

• Posta Nezareti (1840), telgraf (1854).

Ulaşım:

• Demiryolu (İzmir-Aydın, 1856), buharlı gemi (1827).

Ekonomi:

• Ziraat Bankası (1888), Balta Limanı Anlaşması (1838) → Ekonomik çöküş.

Eğitim:

• Galatasaray Lisesi (Mekteb-i Sultani, 1868).

Osmanlı'nın Çöküş Nedenleri

• Dış borçlar → Düyun-u Umumiye (1881) ile gelirlere el konuldu.

• Sanayi Devrimi'ne ayak uyduramama → Yerli üretim çöktü.

• Milliyetçilik hareketleri → Balkan isyanları.

Özet Tablo: Osmanlı Yenilikleri

Çıkarımlar

• Neden-Sonuç İlişkisi: Yeniliklerin başarısız olmasında iç ve dış tepkiler etkili oldu.

• Osmanlı'nın Dağılması: Fransız İhtilali'nin milliyetçilik etkisi ve sanayileşememe en kritik nedenlerdir.

• Günümüze Yansımalar: Tanzimat Fermanı, demokrasi ve insan hakları kavramlarının temelini attı.

✨ Not: Bu dönemdeki yenilikler, Türkiye Cumhuriyeti'nin modernleşme temellerini oluşturmuştur. Özellikle eğitim, hukuk ve ordu alanındaki reformlar kalıcı etki yaratmıştır.

Bu konuya henüz dosya eklenmemiş.