ORTA ASYA'DA KURULAN İLK TÜRK DEVLETLERİ

1. Türklerin Ana Yurdu:

   • Coğrafi Sınırlar: Kingan Dağları (doğu), Hazar Denizi (batı), Sibirya (kuzey), Hindikuş Dağları (güney).

   • Özellikler: Karasal iklim, göçebe yaşam ve hayvancılık.

2. Asya Hun Devleti (MÖ 220 - MS 216):

   • Kurucu: Teoman (Bilinen ilk hükümdar).

   • Mete Han Dönemi:

     • Askeri Sistem: Onluk sistemin kuruluşu.

     • Sınırlar: Çin Seddi'ne kadar genişleme.

   • Bölünme: Doğu-Batı Hunları olarak ikiye ayrıldı.

3. Göktürk Devletleri:

   • I. Göktürk Devleti (552-630):

     • Kurucu: Bumin Kağan.

     • Önemli Olay: Türk adını kullanan ilk devlet.

   • II. Göktürk (Kutluk) Devleti (682-742):

     • Kurucu: Kutluk Kağan.

     • Kültürel Miras: Orhun Yazıtları (Bilge Kağan, Kül Tigin).

4. Uygur Devleti (744-840):

   • Özellikler:

     • Yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti.

     • Maniheizm dinini benimsemeleri.

     • Matbaa ve kâğıt kullanımı.

İSLAMİYET'İN DOĞUŞU VE YAYILIŞI

1. Cahiliye Dönemi Arabistan'ı:

   • Sosyal Yapı: Bedevi (göçebe) ve Hadari (yerleşik) topluluklar.

   • Dini Yapı: Putperestlik, Hristiyanlık, Musevilik.

2. Hz. Muhammed Dönemi:

   • Hicret (622): Medine'ye göç ve İslam devletinin kuruluşu.

   • Savaşlar:

     • Bedir (624): Müslümanların ilk zaferi.

     • Uhud (625): Stratejik hata nedeniyle yenilgi.

     • Hendek (627): Medine'nin savunulması.

3. Dört Halife Dönemi (632-661):

   • Hz. Ebubekir: Kur'an'ın kitap haline getirilmesi.

   • Hz. Ömer: Fetihlerle İslam devletinin genişlemesi.

   • Hz. Osman: Kur'an'ın çoğaltılması.

   • Hz. Ali: İç karışıklıklar (Cemel ve Sıffin Savaşları).

4. Emeviler (661-750) ve Abbasiler (750-1258):

   • Emeviler: Arap milliyetçiliği, Endülüs'ün fethi.

   • Abbasiler: Bilim ve kültürde altın çağ (Beyt'ül Hikme).

TÜRKLERİN İSLAMİYET'İ KABULÜ

1. Nedenler:

   • Gök Tanrı inancı ile İslamiyet arasındaki benzerlikler.

   • Cihat anlayışının Türk savaş kültürüne uygunluğu.

2. İlk Müslüman Türk Devletleri:

   • Karahanlılar (840-1212):

     • Kültürel Eserler: Kutadgu Bilig (Yusuf Has Hacib), Divan-ı Lügati't Türk (Kaşgarlı Mahmut).

   • Gazneliler (963-1187):

     • Sultan Mahmut: Hindistan seferleri ve Biluni'nin himayesi.

3. Büyük Selçuklu Devleti (1040-1157):

   • Malazgirt Savaşı (1071): Alparslan'ın Bizans'ı yenmesiyle Anadolu'nun kapıları açıldı.

   • Anadolu'da Kurulan İlk Beylikler: Saltuklular, Artuklular, Danişmendliler.

ANADOLU SELÇUKLU DEVLETİ VE KÜLTÜR

1. Siyasi Tarih:

   • Kuruluş: Süleyman Şah (1077), başkent İznik.

   • Miryokefalon Savaşı (1176): Anadolu'nun Türk yurdu olduğunun kesinleşmesi.

   • Moğol İstilası: Kösedağ Savaşı (1243) ile yıkılma süreci.

2. Kültür ve Medeniyet:

   • Mimari: Divriği Ulu Camii (UNESCO Dünya Mirası).

   • Düşünce: Mevlana, Hacı Bektaş Veli, Yunus Emre.

   • Eğitim: Medreseler (Nizamiye Medreseleri).

TİCARET YOLLARI

1. İpek Yolu:

   • Güzergâh: Çin → Orta Asya → Anadolu → Avrupa.

   • Önemi: Kültürlerarası etkileşim ve ekonomik zenginlik.

2. Baharat Yolu:

   • Güzergâh: Hindistan → Basra Körfezi → Mısır → Avrupa.

   • Lidyalılar: Kral Yolu (Efes-Persepolis) ile ticaret.

KRONOLOJİK TABLO

SONUÇ VE MİRAS

• Türk-İslam Sentezi: Türkler, İslamiyet'i kabul ederek hem kültürlerini korumuş hem de İslam medeniyetine askeri ve idari katkılar sağlamıştır.

• Anadolu'nun Kimliği: Selçuklu mirası, Osmanlı İmparatorluğu'nun temelini oluşturmuştur.

• Evrensel Değerler: Hoşgörü (Mevlana), bilim (Beyt'ül Hikme), adalet (Kutadgu Bilig) gibi kavramlar günümüze ışık tutar.

Not: Bu ünite, Türk tarihinin şekillenmesinde Orta Asya'dan Anadolu'ya uzanan süreçteki kritik dönüm noktalarını kapsar. Öğrencilerin milli kimlik ve kültürel köklerini anlaması için temel bilgiler sunar.

Bu konuya henüz dosya eklenmemiş.