ATATÜRK DÖNEMİ DIŞ POLİTİKANIN TEMEL İLKELERİ

1. Tam Bağımsızlık:

   • Örnek: Lozan Antlaşması'nda kapitülasyonların kaldırılması ve Boğazların kontrolü.

   • Slogan: "Ya istiklal ya ölüm!"

2. Gerçekçilik:

   • Musul sorununda savaş yerine diplomasinin tercih edilmesi.

3. Akılcılık:

   • Montrö Boğazlar Sözleşmesi ile Boğazların askerileştirilmesi.

4. Barışçılık:

   • Balkan Antantı ve Sadabad Paktı ile bölgesel iş birliği.

5. Milli Menfaatler:

   • Hatay'ın ana vatana katılması (1939).

I. DÖNEM DIŞ POLİTİKA (1923-1932)

1. Yabancı Okullar Sorunu:

   • Lozan Kararı: Azınlık okullarının MEB'e bağlanması.

   • Fransa ile Çatışma: Türkiye'nin okulları kapatma tehdidiyle Fransa'yı geri adım attırması.

2. Musul Sorunu:

   • Lozan Sonrası: Haliç Konferansı ve Milletler Cemiyeti süreci.

   • Ankara Antlaşması (1926): Musul'un Irak'a bırakılması ve 10 yıllık petrol geliri payı.

3. Nüfus Mübadelesi:

   • Anlaşmazlık: İstanbul Rumları ve Batı Trakya Türklerinin statüsü.

   • Çözüm: 1930 Ankara Antlaşması ile yerleşik nüfusun tanınması.

4. Dış Borçlar:

   • Osmanlı'dan Kalan Borçlar: 1929 Buhranı nedeniyle ertelenmesi.

   • 1954'e Uzayan Taksitler.

II. DÖNEM DIŞ POLİTİKA (1932-1939)

1. Milletler Cemiyeti'ne Üyelik (1932):

   • Süreç: İspanya ve Yunanistan'ın davetiyle üyelik.

   • Önem: Uluslararası meşruiyetin artması.

2. Balkan Antantı (1934):

   • Katılanlar: Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya, Romanya.

   • Amaç: İtalya ve Almanya'nın yayılmacı politikalarına karşı savunma.

3. Montrö Boğazlar Sözleşmesi (1936):

   • Değişiklikler:

     • Boğazların askerileştirilmesi.

     • Türkiye'ye tam kontrol hakkı.

   • Stratejik Kazanım: II. Dünya Savaşı öncesi güvenlik.

4. Sadabad Paktı (1937):

   • Katılanlar: Türkiye, İran, Irak, Afganistan.

   • Amaç: İtalya'nın Orta Doğu hedeflerine karşı iş birliği.

5. Hatay'ın Ana Vatana Katılması (1939):

   • Süreç:

     • 1936'da Fransa'nın Suriye'den çekilmesi.

     • 1938'de Hatay Cumhuriyeti'nin kurulması.

     • 1939'da Türkiye'ye katılma kararı.

   • Atatürk'ün Vizyonu: "Kırk asırlık Türk yurdu esir kalamaz."

KRONOLOJİK ÖNEMLİ OLAYLAR

DEĞERLENDİRME VE SONUÇ

Atatürk dönemi Türk dış politikası, "Yurtta sulh, cihanda sulh" ilkesi çerçevesinde şekillenmiştir. Bu dönemde:

• Başarılar: Montrö, Hatay, Balkan Antantı.

• Zorluklar: Musul kaybı ve borçların uzun vadeli etkisi.

• Stratejik Denge: Hem Batı hem Doğu ile iş birliği.

Önemli Not: Atatürk'ün dış politikadaki akılcı ve pragmatik yaklaşımı, Türkiye'nin II. Dünya Savaşı'na girmemesini de sağlamıştır. Bu dönem, modern Türkiye'nin uluslararası sistemdeki konumunun temellerini atmıştır.

Bu konuya henüz dosya eklenmemiş.